De hatha yoga pradipika

Er zijn een aantal teksten geschreven die belangrijke richtlijnen bevatten voor de yogabeoefening.
De ‘hatha yoga pradipika’ is daar één van. Het is eigenlijk een jonkie, de tekst is geschreven in de 15de eeuw.
Er staan onder andere regels in over hoe de yogashala (ruimte waar je beoefent) eruit zou moeten zien.
de deur moet klein zijn (je moet bukken om binnen te kunnen komen, daarmee vermindert trots)
niet teveel ramen (dan moet je die allemaal dicht doen als je gaat oefenen, want gezweet zal er worden)
de vloer moet egaal zijn en zonder gaten (dat was vroeger niet zo vanzelfsprekend)
de vloer moet dagelijks met koeienmest gelijk worden gemaakt (antiseptisch)

Die laatste zullen we maar niet meer doen, maar het is wel interessant om te weten dat koeienmest niet alleen wordt gebruikt voor het veld of voor de vloer en de muren, maar ook wordt verwerkt in medicijnen. Niets gaat verloren. Dus voordat je Indiase medicijnen neemt, wil je dat misschien checken. Of is onwetendheid wellicht een zegen?
In Hawaii woont één van de eerste yogaleerlingen van Pattabhi Jois (Guruji – een belangrijk yogaleraar die ashtanga yoga wereldwijd bekend heeft gemaakt). De eerste yogaruimte die hij in gebruik nam had ook een aarden vloer, alles was heel simpel. Door al het heen en weer springen tijdens de beoefening was aan het eind van elke ochtend de vloer vol met kuilen en moesten zij dus na elke les de grond weer gelijk maken! Al deden ze dat wel met gewone aarde.

In de hatha yoga pradipika staan ook een aantal houdingen uitgelegd. Siddhasana zou de beste houding zijn. Met alleen deze houding en een gematigd dieet is het mogelijk om alle energiekanalen te reinigen en verlichting te bereiken. Ik dacht meteen, waarom al die houdingen doen? Ik doe alleen nog siddhasana. Op mijn vraag hoe lang je die houding dan per dag moet doen was het antwoord niet helemaal wat ik had gehoopt. Als je de houding twaalf jaar volhoudt, volgt de hoogste staat van bewustzijn vanzelf. Goed, slechts twaalf jaar non-stop. Doen we.

De docent die ons lesgeeft in Sanskriet en met wie we deze tekst lezen, deelt ook graag zijn eigen tips met ons. Zo zegt hij bijvoorbeeld dat je moet ontbijten als een koning, moet lunchen als een rijk iemand en moet dineren als een bedelaar.
Verder zijn daar de drie D’s; devotion, dedication and determination. Dan komt alles goed. Succes is als een schaduw: probeer het te grijpen en het zal je niet lukken, maar als je hard werkt, dan volgt het vanzelf.

En dan is er natuurlijk zijn lievelingsthema: trouwen en kinderen krijgen. Menig Indiase man zal heel jaloers zijn! Mannen en vrouwen gaan hier buiten het huwelijk en de familie niet met elkaar om. En daar zit hij dan, één Indiase man met vijf vrouwelijke leerlingen! Als vrouw moet je toch wel trouwen voor je 25ste en natuurlijk kinderen krijgen. Hij praat veel over zijn eigen vrouw. Zo durft hij niet te vragen om drie verse maaltijden zeven dagen per week (zoals dat hoort volgens de hatha yoga pradipika) want ze laat hem vast in de steek als hij dat doet.

De eerste keer dat ik Sanskriet huiswerk moest inleveren zei hij daarna tegen mij: ‘hoeveel fouten denk je dat je hebt? 3, 4, 5? Meer? Misschien moet je een andere keer meedoen met de cursus?’
Ik keek een beetje sip. Toen zei hij: ‘haha, grapje. Geen fouten. Je mag blijven.’

Hoewel we soms met de ogen rollen bij zijn ideeën over wat we in het leven zouden moeten doen, is hij ook wel realistisch. Sommige adviezen uit de hatha yoga pradipika zijn onmogelijk te volgen in het dagelijks leven. Je neemt ter harte wat mogelijk is en twaalf jaar in siddhasana zitten komt wellicht een andere keer. Als ik met pensioen ga wellicht?